سنڌ، مذهبي آزادي ۽ روشن خيال شدت پسندي
هڪ سنجيده تجزيو جديد دور جي مذهبي روين تي
اياز قمي ۽ تدفين جو معاملو
اياز قمي، جيڪو شيعه عقيدي سان لاڳاپيل هو، جي تدفين بابت سوشل ميڊيا تي ڪجهه ماڻهن پاران تنقيد ڪئي وئي. حقيقت هي آهي ته لغاري ذات عام طور تي شيعه عقيدي سان واسطو رکي ٿي، ۽ قمي هجي يا نه، تدفين جو طريقو سندن روايتن موجب هو. شيعه مسلمان پنهنجي جنازن ۾ ڪربلا جي شهيدن جو ذڪر ڪن ٿا، جيڪو سندن ايماني وابستگي جو اظهار آهي. اياز قمي به صرف انهن شهيدن کي ياد ڪيو، نه ته ڪنهن تي پنهنجو عقيدو مڙهيو ۽ نه ئي ڪا مذهبي تڪراري ڳالهه ڪئي.
سيڪيولرزم يا زبردستي سوچ؟
سنڌ بابت بار بار چيو ويندو آهي ته هي هڪ سيڪيولر ڌرتي آهي، جتي هر ڪنهن کي پنهنجي عقيدي ۽ اظهار جي آزادي آهي. پر سوال هي آهي ته ڇا واقعي سڀني کي اها آزادي حاصل آهي؟ جيڪڏهن ڪو ماڻهو پنهنجي مذهبي عقيدي موجب عمل ڪري، ۽ ان تي تنقيد ٿئي، ته پوءِ اها آزادي ڪيئن رهي؟ جيڪڏهن "سيڪيولرزم" رڳو انهن لاءِ آهي، جيڪي پاڻ کي لبرل يا روشن خيال چون ٿا، ته پوءِ اها ڳالهه پاڻ ۾ تضاد رکي ٿي.
قومپرستي ۽ مفاد پرستي
سوشل ميڊيا تي قومپرستي جي نالي ۾ ڪجهه اهڙا بيان سامهون اچن ٿا، جيڪي ٻين قومن، مذهبن يا فرقن جي انڪار تي ٻڌل آهن. ڪجهه ماڻهو، جيڪي سنڌ جي حقن يا آزاديءَ جي ڳالهه ڪن ٿا، صرف پاڻ کي بهتر سمجهن ٿا. سنڌ ۾ مختلف عقيدا، مذهب، قومون ۽ سوچون موجود آهن. جيڪڏهن قومپرستي جو مطلب ٻين جي وجود جي انڪار آهي، ته پوءِ اها قومپرستي نه پر مفاد پرستي آهي.
مذهبن تي تنقيد ۽ روشن خيالي جي آڙ
سنڌ ۾ اهل سنت جي وڏي اڪثريت آهي، ان کان پوءِ شيعه ۽ ٻيا مذهبي اقليتون آهن. پر هڪ مخصوص طبقو، جيڪو پاڻ کي روشن خيال، لبرل يا سيڪيولر سڏائيندو آهي، مذهبن تي تنقيد کي پنهنجو مشغلو بڻايو ويٺو آهي. اهي ماڻهو نه صرف مذهب کان بيزار نظر اچن ٿا، پر پنهنجي بيانن سان مسلمانن جي مقدس عقيدن کي نشانو بڻائين ٿا. ڀارتي انتهاپسندن جي بيانن کي ڏسندي به هو خاموش رهن ٿا، پر جڏهن ڳالهه مسلمانن جي ايندي آهي ته اوچتو سندن "ضمير" جاڳي ٿو.
نتيجو
سنڌ جي سرزمين تي، جتي شاهه لطيف جي شاعري ۾ محبت، صبر، ۽ حق جي ڳالهه ڪئي وئي آهي، اتي اسان کي به ان ئي رستي تي هلڻو پوندو. تنقيد ضرور هجي، پر اها تعمير لاءِ هجي، نه ته تذليل لاءِ. سنڌ سڀني جي آهي – انهن جي به، جيڪي مومن آهن، ۽ انهن جي به، جيڪي مختلف سوچ رکن ٿا. جيستائين اسان هڪٻئي کي قبول نه ڪنداسين، تيستائين نه ته قوم بڻجي سگهنداسين، نه تحريڪ اڳتي وڌندي.
“سنڌ سڀني جي آهي – انهن جي به، جيڪي مومن آهن، ۽ انهن جي به، جيڪي مختلف سوچ رکن ٿا.”
0 Comments